Inleiding

Acute nierfunctievervangende therapie is vaak nodig bij patiënten die  acuut nierfalen hebben ontwikkeld, veelal als onderdeel van het multiple organ dysfunction syndrome (MODS). Deze patiënten zijn bijna altijd opgenomen op de intensive care unit (ICU). Daarnaast kunnen patiënten op de ICU opgenomen worden, die al een chronische dialysebehandeling ondergingen. De nierfunctievervangende behandeling moet ook bij deze patiënten worden gecontinueerd. Tenslotte kunnen er bij de op de ICU opgenomen patiënten medische complicaties optreden, die zowel binnen het expertise domein van de intensivist vallen als binnen dat van de internist-nefroloog. De raakvlakken van beide specialismen zijn groot. Teneinde zo optimaal mogelijk gebruik te maken van de binnen het VUmc aanwezige expertise, zijn er afspraken over de samenwerking tussen de afdelingen intensive care volwassenen (ICV) en nefrologie.

Afspraken

Nierfunctievervangende therapie

Alle op de afdeling ICV (Intensive Care Volwassenen) opgenomen patiënten vallen onder de primaire eindverantwoordelijkheid van de intensivist. Ook voor de nierfunctievervangende therapie is de intensivist eindverantwoordelijk. De status van de bij de behandeling betrokken nefroloog is die van consulent en/of medebehandelaar. De nefroloog is bij alle patiënten die nierfunctie-vervangende therapie (NFVT) krijgen, of naar inschatting van de intensivist nodig zullen krijgen, in consult. De besluitvorming al dan niet te starten of te stoppen met NFVT en de keuze van de optimale modaliteit, vindt in goed overleg tussen intensivist en nefroloog plaats. Mutatis mutandis geldt dit evenzo voor eventuele dosisaanpassingen van medicatie. De consulent nefrologie draagt medeverantwoordelijkheid voor de instellingen van de NFVT, wat betreft dosis en de controle van NFVT-gerelateerde veiligheids-gegevens. Het opbouwen en bedienen van het CVVH-apparaat, als dat de gekozen modaliteit is, valt onder de zorg van de verpleging van de ICV. Andere modaliteiten (hemodialyse, peritoneaaldialyse) van NFVT vallen onder volledige verantwoordelijkheid van de nefroloog en de verpleging van de dialyseafdeling, waarbij in nauw overleg met de intensivist gekozen wordt voor de vorm van antistolling, benodigde ultrafiltratie, enzovoorts. Scholing van IC verpleegkundigen betreffende CVVH en acute nierinsufficiëntie wordt mede verzorgd door de nefrologen.

Consulten

Bij medische problematiek, die duidelijk het gebied van de intensive care geneeskunde en de nefrologie overlapt of zelfs meer op het terrein van de nefrologie ligt, vraagt de intensivist de nefroloog in consult. Dit geldt eveneens voor patiënten die voor chronische zorg op de polikliniek nefrologie (niet de dialyse-afdeling, zie daarvoor de bovenstaande afspraken) worden gecontroleerd. De nefroloog geeft adviezen aan de intensivist betreffende de diagnostiek en behandeling en is per definitie in medebehandeling bij patiënten die voor chronische zorg bij de nefroloog al dan niet poliklinisch onder behandeling zijn.

Communicatie, verslaglegging en samenwerking met de verpleging.

Alle adviezen die de consulent nefrologie betreffende de op de afdeling ICV opgenomen patiënten geeft worden vastgelegd in het PDMS (momenteel Metavision) van de ICV en worden tevens mondeling overgedragen/toegelicht. De afdeling ICV is ervoor verantwoordelijk dat de consulent toegang heeft tot dit electronisch patiëntendossier. Uitsluitend de intensivist of een arts die onder diens supervisie werkt kan opdrachten geven aan de verpleging van de afdeling ICV. De dialyseverpleegkundige, die werkzaamheden uitvoert op de afdeling ICV, kan alleen opdrachten krijgen van de nefroloog.

Nazorg

Bij patiënten die vanaf de afdeling ICV kunnen worden ontslagen, maar nog dialysebehoeftig zijn, is de consulent nefrologie verantwoordelijk voor het continueren van een adequate vorm van NFVT. De intensivist geeft zo vroeg als redelijkerwijs mogelijk aan, wanneer ontslag vanaf de ICU te verwachten is, opdat daarop zo vroeg mogelijk kan worden geanticipeerd. Bij ontslag van de ICU van patiënten zonder NFVT, waarbij de nefrologie wel in consult is, meldt de intensivist naar welke afdeling de patiënt is ontslagen.